ساتوشی چیست؟ همه چیز درباره کوچکترین واحد بیت کوین

برای خرید بیت‌کوین لازم نیست یک واحد کامل بخرید. ممکن است موجودی کیف پول شما فقط ۰٫۰۰۰۲۵ بیت‌کوین باشد؛ همین عدد کوچک برابر با ۲۵ هزار ساتوشی است. دانستن این نسبت کمک می‌کند مقدار خرید، موجودی، هزینه انتقال و مبلغی را که باید به مقصد برسد درست بخوانید.

برای آشنایی با محیط مبادله، می‌توانید ابتدا صفحه صرافی ارز دیجیتال را مطالعه کنید؛ حداقل سفارش و امکانات جاری هنگام استفاده بررسی شود.

ساتوشی (Satoshi یا به‌اختصار sat) واحدی برای اندازه‌گیری مقدار بیت‌کوین است، نه رمزارزی مستقل. این مقاله ابتدا رابطه ریاضی آن با بیت‌کوین را روشن می‌کند، سپس به سراغ تبدیل واحد، برآورد ارزش تومانی، خواندن کیف پول و خطاهایی می‌رود که هنگام جابه‌جایی مبالغ کوچک بیش از همه دردسرساز می‌شوند.

ساتوشی چیست و چرا به آن نیاز داریم؟

یک ساتوشی، یک‌صد‌میلیونم بیت‌کوین است؛ یعنی ۱ sat = ۰٫۰۰۰۰۰۰۰۱ BTC. در شبکه اصلی بیت‌کوین، مقادیر خروجی تراکنش به عدد صحیح ساتوشی ثبت می‌شوند و نمایش آن‌ها با هشت رقم اعشار BTC، قراردادی برای خواندن آسان‌تر همان مقدار است. در کد Bitcoin Core نیز ثابت COIN برابر با ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تعیین شده است؛ این نسبت صرفاً یک مثال آموزشی نیست.

فرض کنید کالایی بخشی بسیار کوچک از ارزش یک بیت‌کوین را داشته باشد. بدون واحد کوچک‌تر، نوشتن و مقایسه پرداخت‌های خرد به چندین صفر بعد از ممیز نیاز پیدا می‌کند. واحد ساتوشی همان مبلغ را به یک عدد صحیح قابل‌فهم تبدیل می‌کند؛ برای مثال نوشتن «۵۰٬۰۰۰ ساتوشی» معمولاً کم‌خطاتر از خواندن «۰٫۰۰۰۵ BTC» است، به‌خصوص وقتی مبلغ را از روی تلفن همراه وارد می‌کنید.

ساتوشی چه ارتباطی با ساتوشی ناکاموتو دارد؟

نام این واحد از نام مستعارِ نویسنده یا نویسندگان اولیه بیت‌کوین، ساتوشی ناکاموتو، گرفته شده است. نام ساتوشی در اینجا به واحد مبلغ اشاره دارد و با هویت ناشناس سازنده بیت‌کوین اشتباه گرفته نمی‌شود. کسی که «ده هزار ساتوشی» دارد، بخشی از بیت‌کوین دارد و نیازی به تهیه توکن دیگری با نام ساتوشی ندارد.

آیا قیمت ساتوشی مستقل از بیت‌کوین است؟

خیر. وقتی قیمت یک BTC تغییر می‌کند، ارزش دلاری یا تومانی هر ساتوشی نیز به همان نسبت تغییر می‌کند. تغییر نام واحد اندازه‌گیری، ریسک نوسان قیمت را حذف نمی‌کند: دارنده ۱۰۰ هزار ساتوشی همان ریسک قیمت دارنده ۰٫۰۰۱ بیت‌کوین را دارد، زیرا هر دو دقیقاً یک مقدارند. برای مشاهده نرخ لحظه‌ای باید قیمت روز بیت‌کوین را بررسی کرد، نه اینکه یک «قیمت ثابت ساتوشی» در ذهن داشت.

هر بیت کوین چند ساتوشی است؟

پاسخ دقیق و تغییرناپذیر در قالب متداول BTC این است: هر ۱ بیت‌کوین = ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ساتوشی. پس یک‌دهم بیت‌کوین ۱۰ میلیون ساتوشی، یک‌صدم آن یک میلیون ساتوشی و یک‌هزارم آن ۱۰۰ هزار ساتوشی می‌شود. متن قدیمی این صفحه در یک بخش به اشتباه «۱۰ میلیون» نوشته بود که اصلاح شد.

آشنایی با واحدهای BTC، میلی بیت کوین و میکروبیت کوین

کیف پول‌ها و برنامه‌های مالی همیشه مقدار بیت‌کوین را با یک شیوه یکسان نشان نمی‌دهند. در برخی محیط‌ها BTC می‌بینید، در برخی mBTC یا μBTC، و بعضی کیف پول‌ها برای پرداخت خرد مستقیماً sats نمایش می‌دهند. این تفاوت در شکل نمایش به معنای تغییر موجودی نیست.

میلی‌بیت‌کوین (mBTC) یک‌هزارم بیت کوین و معادل ۱۰۰ هزار ساتوشی است. میکروبیت کوین (μBTC) یک‌میلیونم بیت‌کوین و معادل ۱۰۰ ساتوشی است. اصطلاح «بیت» در بعضی متون قدیمی برای μBTC استفاده شده، اما آن را نباید با «بیت» رایانه‌ای یا نام رمزارزهای دیگر یکسان دانست.

برای خواندن موجودی، ابتدا به نماد واحد کنار عدد توجه کنید. عدد ۵ در کنار BTC یعنی پنج بیت‌کوین؛ کنار mBTC یعنی پنج‌هزارم بیت‌کوین؛ و کنار sat یعنی تنها پنج ساتوشی. اشتباه گرفتن این واحدها می‌تواند اختلافی بسیار بزرگ در برآورد ارزش دارایی ایجاد کند.

فرمول تبدیل بیت کوین به ساتوشی و برعکس

تبدیل BTC به sat

برای تبدیل، مقدار بیت‌کوین را در ۱۰۰ میلیون ضرب کنید: تعداد ساتوشی = مقدار BTC × ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰. مثلاً اگر موجودی ۰٫۰۰۲۵ BTC باشد، نتیجه ۲۵۰٬۰۰۰ ساتوشی است. این محاسبه نیازی به اطلاع از قیمت بیت‌کوین ندارد؛ چون تبدیل واحد است، نه تبدیل ارزش به پول ملی.

تبدیل sat به BTC

برای تبدیل معکوس، تعداد ساتوشی را بر ۱۰۰ میلیون تقسیم کنید: مقدار BTC = تعداد ساتوشی ÷ ۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰. برای نمونه، ۳۷۵٬۰۰۰ ساتوشی برابر با ۰٫۰۰۳۷۵ BTC است. تعداد ساتوشیِ یک خروجی روی زنجیره اصلی باید عدد صحیح باشد؛ بنابراین هنگام محاسبه، اعشار ساختگیِ ساتوشی به‌عنوان خروجی مستقل روی زنجیره تعبیر نکنید.

چرا تعداد صفرها و جداکننده‌ها مهم‌اند؟

در محیط فارسی، گاهی ممیز اعشار، علامت نقطه انگلیسی و جداکننده هزارگان با هم اشتباه می‌شوند. مقدار 0.00025 BTC با 0.0025 BTC ده برابر تفاوت دارد. پیش از تأیید سفارش یا برداشت، مقدار را یک‌بار به sat تبدیل کنید و سپس مقدار نهایی نمایش‌داده‌شده در رسید یا کیف پول را با آن تطبیق دهید.

قیمت یک ساتوشی به دلار و تومان چگونه محاسبه می‌شود؟

«ارزش ساتوشی» نرخ مستقلی ندارد؛ برای تبدیل به دلار یا تومان، قیمت هر BTC را در همان واحد پولی می‌گیریم و بر ۱۰۰ میلیون تقسیم می‌کنیم. چون نرخ بیت کوین و نرخ تبدیل ارز به تومان تغییر می‌کنند، برای جلوگیری از القای قیمت فعلی، مثال زیر کاملاً فرضی است.

مثال فرضی تبدیل ۲۵ هزار ساتوشی به دلار

فرض کنید هر بیت‌کوین دقیقاً ۱۰۰٬۰۰۰ دلار باشد؛ در این حالت یک ساتوشی ۰٫۰۰۱ دلار و ۲۵ هزار ساتوشی ۲۵ دلار ارزش اسمی دارد. اگر قیمت BTC نصف شود، ارزش دلاری همین مقدار به ۱۲٫۵ دلار می‌رسد، هرچند تعداد ساتوشی در کیف پول تغییر نکرده است.

مثال فرضی تبدیل همان مقدار به تومان

اگر در همان مثالِ فرضی، هر دلار ۱۰۰٬۰۰۰ تومان باشد، ۲۵ دلار معادل ۲٬۵۰۰٬۰۰۰ تومان خواهد بود. در معامله واقعی باید نرخ خرید یا فروش همان لحظه، اسپرد و کارمزد نیز لحاظ شود؛ بنابراین حاصل ضرب ساده، الزاماً مبلغ خالص قابل دریافت کاربر نیست.

برای دیدن قیمت روز و سپس محاسبه واحدهای خرد می‌توانید صفحه قیمت بیت‌کوین را مبنا قرار دهید، اما فعال‌بودن نمایش قیمت و نحوه اجرای سفارش باید هنگام استفاده مستقلاً بررسی شود.

ساتوشی در شبکه اصلی و میلی ساتوشی در لایتنینگ چه تفاوتی دارد؟

کوچک‌ترین واحد ثبت‌شونده در خروجی‌های معمول تراکنش روی بلاکچین اصلی بیت‌کوین یک ساتوشی است. بااین‌حال، شبکه لایتنینگ برای محاسبه و مسیریابی پرداخت‌های درون کانال، از واحد کوچک‌تر میلی‌ساتوشی (msat) استفاده می‌کند که یک‌هزارم ساتوشی است. مستندات Core Lightning و قالب استاندارد پرداخت BOLT #11 این واحد را به رسمیت می‌شناسند.

وجود msat در لایتنینگ به معنای ثبت خروجی یک‌هزارم ساتوشی بر زنجیره اصلی نیست؛ تسویه روی زنجیره همچنان با واحدهای صحیح ساتوشی انجام می‌شود و مقدارهای ریزتر در حسابداری کانال مدیریت می‌شوند. این تمایز، پاسخ ظاهراً متناقض دو پرسش را روشن می‌کند: «کوچک‌ترین واحد بیت‌کوین چیست؟» و «آیا پرداختی کمتر از یک ساتوشی ممکن است؟»

آیا هر کیف پول بیت کوین از لایتنینگ پشتیبانی می‌کند؟

خیر. نمایش بیت‌کوین و ساتوشی در یک کیف پول لزوماً نشان‌دهنده قابلیت پرداخت لایتنینگ نیست. هنگام پرداخت باید مشخص کنید مقصد، آدرس روی زنجیره اصلی ارائه کرده یا فاکتور/درخواست پرداخت لایتنینگ؛ این دو قالب را نمی‌توان بدون پشتیبانی صریح برنامه با یکدیگر جایگزین کرد.

کارمزد انتقال بیت کوین چه ارتباطی با ساتوشی دارد؟

کارمزد تراکنش‌های روی زنجیره معمولاً با sat/vB یا تعداد ساتوشی به ازای هر بایت مجازی بیان می‌شود. این شاخص قیمت هر ساتوشی نیست؛ نرخ کارمزدِ لازم برای فضای اشغال‌شده تراکنش است. اندازه مجازی تراکنش به نوع ورودی‌ها، خروجی‌ها و قالب آدرس مربوط می‌شود، نه صرفاً مبلغ انتقال.

مثال فرضی کارمزد

فرض کنید اندازه مجازی یک تراکنش ۱۴۰ vB و نرخ کارمزد انتخابی ۵ sat/vB باشد. هزینه محاسبه‌شده ۷۰۰ ساتوشی یا ۰٫۰۰۰۰۰۷ BTC است. این فقط مثال محاسباتی است: نرخ مناسب برای تأیید، بسته به ترافیک شبکه تغییر می‌کند و کارمزد برداشت اعلام‌شده توسط یک ارائه‌دهنده نیز ممکن است با کارمزد خام شبکه فرق داشته باشد.

در نقل‌وانتقال مبالغ کم، اهمیت کارمزد بیشتر می‌شود. برای مثال، هزینه فرضی ۷۰۰ ساتوشی معادل هفت درصد از پرداخت ۱۰ هزار ساتوشی است؛ بنابراین ممکن است برای یک خرید خرد نامتناسب باشد. همچنین همه مقادیر مثبت را نمی‌توان به‌عنوان خروجی اقتصادیِ قابل‌پذیرش روی زنجیره خرج کرد؛ سیاست‌های موسوم به «گردوغبار» (Dust) و حداقل برداشت سرویس باید بررسی شوند.

چگونه مقدار ساتوشی را در کیف پول و رسید معامله بخوانیم؟

اول نام واحد نمایش را بخوانید: BTC، sat یا mBTC. دوم بررسی کنید موجودیِ نشان‌داده‌شده کل موجودی است یا فقط بخش قابل‌خرج‌کردن؛ برخی برنامه‌ها دارایی قفل‌شده، کارمزد پیش‌بینی‌شده یا مانده کانال را جدا محاسبه می‌کنند. سوم مشخص کنید موجودی در شبکه اصلی است یا لایتنینگ؛ یکسان‌بودن نام بیت‌کوین، روش انتقال را یکسان نمی‌کند.

چهارم، آدرس و نوع دریافت را مستقل از عدد کنترل کنید. هنگام انتقال روی زنجیره، آدرس گیرنده، مبلغ BTC یا sat و برآورد کارمزد را در صفحه نهایی کنار هم بخوانید. هرگاه برنامه تغییر واحد نمایش می‌دهد، مقدار معادل را دوباره حساب کنید. از ارسال مبالغ آزمایشی در صورتی استفاده کنید که کارمزد و محدودیت سرویس آن را منطقی می‌سازد؛ آزمایش هم جای بررسی آدرس را نمی‌گیرد.

آیا نام کیف پول معتبر به معنی امن بودن همه تراکنش‌هاست؟

خیر. کیف پول صرفاً ابزار مدیریت کلیدها و امضای تراکنش است؛ شیوه نگهداری عبارت بازیابی، امنیت دستگاه و تأیید مقصد به رفتار کاربر هم بستگی دارد. عبارت بازیابی یا کلید خصوصی را برای «بررسی ساتوشی» در هیچ وب‌سایتی وارد نکنید و به نمایش موجودی در یک سایت ناشناس اعتماد نکنید.

آیا میتوان ساتوشی را جداگانه خرید؟

ساتوشی توکن یا شبکه مستقل نیست؛ خرید ۲۰ هزار ساتوشی همان خرید ۰٫۰۰۰۲ BTC است. در صفحه خرید بیت‌کوین اگر مقدار کسری قابل سفارش باشد، کاربر می‌تواند به اندازه بودجه و حداقل سفارش قابل‌اعمال بخشی از BTC بخرد. مقدار حداقل سفارش و کارمزد را باید در زمان معامله کنترل کرد، نه از روی یک نرخ همیشگی در مقاله.

برای تازه‌کارها تفاوت میان «مقدار دارایی» و «ارزش ریالی» اهمیت دارد. با بودجه مشخص، افزایش قیمت بیت‌کوین باعث می‌شود تعداد ساتوشی کمتری به دست آید و کاهش قیمت، در شرایط کارمزد یکسان، تعداد بیشتری بدهد. هیچ‌کدام به‌تنهایی تضمین سود یا زمان مناسب ورود نیستند. اگر آشنایی اولیه با مبادله رمزارز ندارید، توضیحات عمومی خرید ارز دیجیتال به درک سازوکار سفارش کمک می‌کند.

پیشنهاد BIP-177 درباره نام گذاری ساتوشی چیست؟

در سال ۲۰۲۵ پیشنهادی با شناسه BIP-177 مطرح شد که برای آسان‌ترشدن خواندن عددها، «واحد پایه» را در رابط کاربری با نام بیت‌کوین نمایش دهد. این پیشنهاد با عنوان Draft ثبت شده و نباید آن را تغییر قطعی واحد بیت‌کوین در شبکه یا توافقی اجراشده میان همه کیف پول‌ها معرفی کرد. حتی در متن پیشنهاد هم کد BTC برای مقدار معادل ۱۰۰ میلیون واحد پایه حفظ می‌شود.

برای مخاطب فارسی‌زبان، نتیجه عملی روشن است: هنگام استفاده از برنامه‌ها به واحد انتخاب‌شده و متن راهنمای همان نسخه دقت کنید. فارغ از شیوه نمایش، رابطه متداول ۱ BTC = ۱۰۰ میلیون ساتوشی در محاسبات این مقاله معتبر است؛ تغییر پیشنهادیِ نام‌گذاری، دارایی شما را ۱۰۰ میلیون برابر نمی‌کند.

خطاهای رایج در محاسبه و انتقال ساتوشی

• جاانداختن صفر: یک صفر کمتر در مقدار BTC می‌تواند مبلغ را ده برابر کند؛ مقدار ساتوشی را با محاسبه مستقل چک کنید.
• اشتباه واحدها: BTC، mBTC و sat واحدهای مختلف یک دارایی‌اند، نه سه ارز مجزا.
• نادیده‌گرفتن کارمزد: مبلغ دریافتی یا قابل‌خرج ممکن است پس از کارمزد کمتر از مقدار اسمی باشد.
• اتکا به نرخ قدیمی: ارزش ساتوشی در تومان به قیمت لحظه‌ای BTC و نرخ تبدیل وابسته است.
• یکی‌دانستن لایتنینگ و شبکه اصلی: سازگاری کیف پول و روش دریافت را قبل از ارسال تأیید کنید.
• باور وعده دریافت ساتوشی رایگان: هر درخواست برای عبارت بازیابی، نصب افزونه ناشناس یا پرداخت تضمینی باید با حساسیت امنیتی بررسی شود.

جمع‌ بندی

برای تبدیل واحد فقط یک نسبت باید در خاطر بماند: ۱ بیت‌کوین = ۱۰۰ میلیون ساتوشی. قیمت تومانی و دلاری ساتوشی از قیمت همان بیت‌کوین به دست می‌آید و با بازار تغییر می‌کند؛ در عوض تعداد ساتوشیِ یک موجودی، تا زمانی که تراکنشی انجام نشده، صرفاً به دلیل تغییر نرخ تغییر نمی‌کند. هنگام خرید یا انتقال، واحد نمایش، شبکه، کارمزد و مبلغ خالص را کنار هم بررسی کنید.

برای مشاهده دارایی‌های مختلف و تفاوت قیمت‌های بازار، می‌توان از صفحه قیمت ارز دیجیتال استفاده کرد؛ اما قیمت و دسترسی هر بازار باید در همان زمان کنترل شود.

منابع فنی برای بررسی بیشتر

تعریف واحد در کد اصلی بیت کوین، مستندات تراکنش، شیوه صورت‌حساب لایتنینگ و وضعیت پیشنهاد نام‌گذاری را می‌توان در این منابع اولیه بررسی کرد.

• Bitcoin Core – amount.h
• Bitcoin.org – FAQ
• Bitcoin Developers – Transactions
• Core Lightning – Payments
• BOLT 11 – Protocol
• BIP-177 – Draft