در نگاه اول، ریپل و استلار شبیه دو مسیر برای یک مقصدند: انتقال سریع‌تر پول با هزینه کمتر. اما اگر بخواهید یکی از آن‌ها را برای جابه‌جایی دارایی، توسعه یک سرویس مالی یا حتی بررسی سرمایه‌گذاری انتخاب کنید، شباهت ظاهری کافی نیست. تفاوت اصلی در طراحی دفترکل، شیوه اعتماد به اعتبارسنج‌ها، نقش دارایی بومی و ابزارهایی است که هر شبکه در اختیار کاربر می‌گذارد.
به زبان دقیق‌تر، ریپل نام یک شرکت فناوری است؛ XRP دارایی بومی XRP Ledger یا XRPL محسوب می‌شود. در سوی دیگر، Stellar نام شبکه‌ای متن‌باز و XLM دارایی بومی آن است. این چهار نام را نباید به‌جای هم به کار برد. در ادامه تفاوت‌ها را بر اساس مستندات رسمی قابل بررسی تا اکتبر ۲۰۲۶ توضیح می‌دهیم، نه بر مبنای شعار «کدام ارز بهتر است؟».
جدول زیر مهم‌ترین معیارهای عملی را نشان می‌دهد. اعداد کارمزد و حداقل موجودی مربوط به پارامترهای پایه شبکه‌اند؛ مبلغ دریافتی صرافی، کارمزد برداشت یا بار شبکه می‌تواند با آن‌ها فرق کند.
| معیار | XRP Ledger / XRP | Stellar / XLM |
|---|---|---|
| شبکه و دارایی بومی | دفترکل XRP و ارز XRP | شبکه Stellar و ارز XLM |
| راه‌اندازی | ۲۰۱۲ | ۲۰۱۴ |
| اجماع | XRPL Consensus؛ مجموعه اعتبارسنج‌های مورد اعتماد یا UNL | Stellar Consensus Protocol؛ مجموعه‌های اعتماد و Quorum Slice |
| استخراج | ندارد | ندارد |
| عرضه اولیه | ۱۰۰ میلیارد XRP در آغاز ایجاد شد | ۱۰۰ میلیارد XLM در آغاز ایجاد شد؛ پس از کاهش عرضه ۲۰۱۹ حدود ۵۰ میلیارد در کل باقی ماند |
| ایجاد واحد جدید | ضرب XRP جدید در پروتکل وجود ندارد | تورم پروتکلی ۱٪ در سال ۲۰۱۹ متوقف شد |
| نهایی‌شدن معمول | اغلب چند ثانیه؛ تقریباً ۳ تا ۵ ثانیه | دفترکل معمولاً حدود ۵ ثانیه |
| کارمزد پایه انتقال ساده | معمولاً ۱۰ drops معادل ۰٫۰۰۰۰۱ XRP | حداقل متداول ۱۰۰ stroops معادل ۰٫۰۰۰۰۱ XLM؛ هزینه عملیات/قرارداد ممکن است بیشتر باشد |
| ذخیره پایه حساب ساده | ۱ XRP؛ ذخیره بیشتر برای برخی اشیای حساب | به‌طور معمول ۱ XLM با فرض base reserve برابر ۰٫۵ XLM؛ برخی ورودی‌ها ذخیره را افزایش می‌دهند |
| کاربردها | پرداخت، انتقال ارزش، دارایی‌های صادرشده، بازار داخلی شبکه و خدمات مالی | پرداخت، دارایی‌های صادرشده، تبدیل مسیرمند، خدمات مالی و قرارداد هوشمند Soroban |
نتیجه فوری جدول این نیست که «استلار همیشه ارزان‌تر» یا «ریپل همیشه امن‌تر» است. هزینه واقعی به نوع عملیات و سیاست ارائه‌دهنده خدمات بستگی دارد؛ امنیت نیز با یک عدد سرعت یا تعداد نود قابل قضاوت نیست.
وقتی در گفت‌وگوهای روزمره می‌شنویم «ریپل بفرستم»، معمولاً منظور انتقال XRP است. با این حال، Ripple شرکت توسعه‌دهنده راهکارهای پرداخت است و XRP Ledger دفترکل عمومی با نرم‌افزار، اعتبارسنج‌ها و قواعد اجماع مستقل از مالکیت یک شرکت است. XRP برای هزینه تراکنش، ذخیره حساب و انتقال مستقیم ارزش استفاده می‌شود. استفاده یک بانک از بعضی محصولات Ripple هم الزاماً به این معنا نیست که تمام انتقال‌های آن بانک با XRP تسویه می‌شود.
شبکه در ۲۰۱۲ آغاز شد و در ابتدای کار ۱۰۰ میلیارد XRP ایجاد شد؛ چیزی به نام استخراج تدریجی XRP وجود ندارد. بخش‌هایی از XRP در دوره‌های مختلف نزد نهادها یا در قراردادهای امانی قرار گرفته‌اند؛ بنابراین «سقف عرضه» با «مقدار در گردش بازار» یکی نیست. کارمزد شبکه نیز به اعتبارسنجان به‌عنوان پاداش استخراج داده نمی‌شود، بلکه مقدار بسیار کوچکی از XRP سوزانده می‌شود.
توسعه محصول، قراردادهای سازمانی و فعالیت تجاری شرکت Ripple را باید از تغییرات پروتکل XRPL جدا کرد. اعتبارسنج‌های شبکه ممکن است توسط اشخاص و سازمان‌های مختلف اداره شوند. هر سرور بر اساس فهرست اعتبارسنج‌های مورد اعتماد خود توافق را دنبال می‌کند؛ این سازوکار با کنترل کامل یک سازمان و نیز با استخراج اثبات کار تفاوت دارد.
استلار در ۲۰۱۴ با تمرکز بر زیرساخت انتقال و نمایش دارایی‌های مالی راه‌اندازی شد. شبکه به کاربران و توسعه‌دهندگان امکان می‌دهد دارایی‌هایی مانند واحدهای پولی صادرشده روی دفترکل را نگهداری یا جابه‌جا کنند؛ البته اعتبار این دارایی‌ها از اعتبار ناشر آن‌ها جدا نیست. برای مثال، اگر شرکتی توکن معادل ارز فیات منتشر کند، خطر بازخرید و تعهدات آن شرکت با وجود فناوری شبکه از بین نمی‌رود.
XLM دارایی بومی شبکه است: برای کارمزد و حداقل موجودی حساب کاربرد دارد و در بعضی مسیرهای تبدیل نیز می‌تواند نقش واسطه را ایفا کند. بااین‌حال، هر تبدیل ارزی در Stellar لزوماً از XLM عبور نمی‌کند؛ مسیر موجود به بازار، سفارش‌ها، دارایی‌های میانی و نقدشوندگی بستگی دارد. اکنون قراردادهای هوشمند Soroban نیز بخشی از زیرساخت شبکه‌اند.
خیر. این ادعا از متن‌های قدیمی به ارث رسیده است. سازوکار تورم سالانه ۱٪ در اکتبر ۲۰۱۹ با ارتقای پروتکل متوقف شد. در نوامبر همان سال عرضه کل هم کاهش یافت؛ اکنون حدود ۵۰ میلیارد XLM وجود دارد و تولید تدریجی واحدهای تازه با آن فرمول سابق انجام نمی‌شود. تغییر موجودی در گردش ممکن است ناشی از آزادسازی دارایی‌های قبلاً ایجادشده باشد، نه چاپ توکن جدید.
هیچ‌کدام برای تأیید پرداخت‌ها به ماینرهای اثبات کار متکی نیستند. در XRP Ledger، سرورهای شبکه پیشنهادهای مجموعه تراکنش‌ها را میان اعتبارسنج‌های مورد اعتماد خود مقایسه می‌کنند و وقتی توافق لازم به‌دست آمد، نسخه جدید دفترکل نهایی می‌شود. این مجموعه اعتماد با اصطلاح UNL شناخته می‌شود.
در Stellar، الگوریتم SCP بر «توافق فدره» متکی است. هر اعتبارسنج، گروه‌هایی از نودهای مورد اعتماد را برای رسیدن به آستانه اطمینان تعریف می‌کند؛ این گروه‌ها یا Quorum Slice در نهایت باید امکان هم‌پوشانی مؤثر و توافق گسترده را فراهم کنند. تفاوت ساختار اعتماد یکی از بنیادی‌ترین تفاوت‌های این دو شبکه است.
حکم مطلق «ریپل متمرکز و استلار کاملاً غیرمتمرکز» دقیق نیست. در هر دو، انتخاب و توزیع اعتبارسنج‌ها، وابستگی به فهرست‌های توصیه‌شده، تنوع اپراتورها و مقاومت شبکه در برابر قطع ارتباط اهمیت دارد. در XRPL می‌توان فهرست اعتبارسنج‌ها را انتخاب کرد، اما هماهنگی کافی میان فهرست‌ها برای توافق شبکه ضروری است. در استلار نیز پیوندهای اعتماد بین Quorum Sliceها باید آن‌قدر پایدار باشند که شبکه از چندپارگی در امان بماند.
برای ارزیابی فنی، صرف تعداد نودها را معیار قرار ندهید. بهتر است مالکیت و پراکندگی نودها، درجه هم‌پوشانی فهرست‌های اعتماد، سابقه توقف شبکه و فرایند تصویب ارتقاها را نیز بررسی کنید. تصویر مربوط به اجماع در این مقاله صرفاً نمایش مفهومی دو الگوی اعتماد است، نه نقشه واقعی اعتبارسنج‌های فعال.
۱۰۰ میلیارد XRP در آغاز به‌وجود آمد و مقدار کمی از آن در پرداخت کارمزد تراکنش‌ها از بین می‌رود. سقف اولیه یا تعداد کل XRP را نباید با تعداد آزاد و معامله‌پذیر در بازار یکسان دانست. در Stellar نیز بخش مهمی از عرضه ساخته‌شده ممکن است در اختیار نهاد توسعه یا برای برنامه‌های اکوسیستم نگهداری شود؛ بنابراین موجودی در گردش و برنامه توزیع آن اهمیت دارد.
با فرض ساده قیمت هر واحد ۰٫۵ دلار و گردش ۴۰ میلیارد واحد، ارزش بازار برابر ۲۰ میلیارد دلار می‌شود. اگر دارایی دیگری با ۱۰ میلیارد واحد در گردش هرکدام ۲ دلار قیمت داشته باشد، ارزش بازار آن هم ۲۰ میلیارد دلار است. مثال صرفاً ریاضی است؛ قیمت فرضی دو دارایی واقعی XRP و XLM را بیان نمی‌کند. بنابراین مقایسه «ارزان بودن قیمت یک واحد» بدون توجه به عرضه در گردش و ارزش بازار گمراه‌کننده است.
کارمزد استاندارد XRP بسیار کوچک است و سوزاندن آن به‌تنهایی هیچ تضمینی برای رشد قیمت نمی‌سازد. در Stellar هم از حذف تورم نمی‌توان افزایش قیمت را نتیجه گرفت. تقاضا، نقدشوندگی، شرایط بازار و توزیع دارایی ممکن است تأثیری بسیار بزرگ‌تر از تغییرات خرد پروتکل داشته باشند.
دفترکل XRP معمولاً ظرف چند ثانیه تأیید می‌شود و Stellar نیز به‌طور معمول در بازه‌ای نزدیک به پنج ثانیه به نهایی‌شدن می‌رسد. اما زمان مشاهده دارایی در حساب یک سرویس لزوماً برابر زمان نهایی‌شدن روی زنجیره نیست: سرویس دریافت‌کننده ممکن است کنترل امنیتی، تعداد تأیید بیشتر، پردازش داخلی یا بررسی هویت داشته باشد.
در XRPL کارمزد پایه تراکنش ساده ۱۰ drops یا ۰٫۰۰۰۰۱ XRP است؛ مقدار قابل پرداخت ممکن است با فشار شبکه یا نوع عملیات تغییر کند. در Stellar هزینه حداقلی متداول برای عملیات ساده در حد ۱۰۰ stroops یا ۰٫۰۰۰۰۱ XLM است، ولی عملیات بیشتر، فراخوانی قرارداد هوشمند، ازدحام یا پیشنهاد کارمزد بالاتر می‌توانند مبلغ را تغییر دهند.
فرض کنید قصد انتقال ۲۰۰ XLM دارید. اگر پلتفرمی در یک سناریوی کاملاً فرضی ۰٫۳٪ از مبلغ را به‌عنوان هزینه خدمت و سپس ۰٫۵ XLM به‌عنوان هزینه برداشت دریافت کند، خالص مبلغ شما برابر ۱۹۸٫۹ XLM می‌شود: 200 × (1 − 0.003) − 0.5 = 198.9. این اعداد، تعرفه هیچ صرافی یا وضعیت واقعی شبکه نیستند؛ فقط نشان می‌دهند چرا باید قبل از انتقال، هزینه کل و دریافتی نهایی را بررسی کرد.
همین تمایز هنگام انتقال XRP هم مهم است. ممکن است کارمزد خام شبکه بسیار کم باشد ولی سرویس مبدأ مبلغی جداگانه برای برداشت تعیین کند؛ پس عبارت «انتقال رایگان» را بدون بررسی صفحه کارمزدها نپذیرید.
در XRP Ledger، یک حساب معمولی روی شبکه اصلی به ۱ XRP ذخیره پایه نیاز دارد. برخی اشیای اضافی مرتبط با حساب نیز می‌توانند ذخیره را افزایش دهند؛ در تنظیمات ثبت‌شده فعلی، افزایش ذخیره مالکیت معمولاً ۰٫۲ XRP برای هر آیتم مشمول است. این ذخیره، کارمزد تراکنش نیست و لزوماً نمی‌توان آن را همراه موجودی قابل خرج منتقل کرد؛ شرایط حذف حساب و آزادسازی بخشی از ذخیره جداست.
در Stellar، حداقل موجودی حساب ساده طبق فرمول ذخیره پایه و تعداد ورودی‌های دفترکل محاسبه می‌شود. با base reserve معمول ۰٫۵ XLM و دو واحد ذخیره پایه برای حساب، مقدار اولیه ۱ XLM است؛ ولی ایجاد Trustline، سفارش، امضاکننده اضافه یا دیگر وضعیت‌ها ممکن است به موجودی موردنیاز بیفزاید. کیف پول امانی یک صرافی ممکن است مدل حساب متفاوتی داشته باشد و همه کاربران مستقیماً یک حساب اختصاصی روی زنجیره نداشته باشند.
هر دو شبکه انتقال ارزش کم‌هزینه و دارایی‌های صادرشده را پشتیبانی می‌کنند. XRPL دفترکل عمومی، امکاناتی مانند انتقال XRP، دارایی‌های صادرشده، سفارش‌گذاری و ابزارهای پرداخت را دارد. شرکت Ripple نیز جدا از خود پروتکل خدمات تجاری ارائه می‌دهد؛ ادعای «همه بانک‌های شریک، XRP استفاده می‌کنند» نیازمند اثبات موردبه‌مورد است.
Stellar برای صدور دارایی، جابه‌جایی میان حساب‌ها، تبدیل مسیرمند و اتصال خدمات مالی طراحی شده است. توسعه‌دهنده می‌تواند از امکانات شبکه و قراردادهای هوشمند Soroban برای ساخت ابزارهای گسترده‌تر استفاده کند. اما «دسترسی جهانی» به معنی مجاز بودن خودکار خدمات برای همه کشورها یا تضمین بازخرید دارایی صادرشده نیست.
فرض کنید یک کسب‌وکار می‌خواهد طلب خود را به پول محلی دریافت کند. ثبت انتقال روی شبکه فقط بخشی از مسیر است. باید مشخص شود چه دارایی‌ای به شبکه وارد و از آن خارج می‌شود، چه کسی تبدیل ارز را انجام می‌دهد، پشتوانه و حق بازخرید دارایی صادرشده چیست و سرویس مقصد در کشور موردنظر چه محدودیت‌هایی دارد. هیچ‌کدام از دو شبکه به‌تنهایی همه این حلقه‌ها را تضمین نمی‌کنند.
بزرگ‌ترین اشتباه عملی در انتقال این دارایی‌ها، انتخاب شبکه یا شناسه مقصد اشتباه است. در برخی خدمات امانی، یک آدرس مشترک برای چند کاربر وجود دارد. برای مشخص‌شدن مالک واریز، سرویس دریافت‌کننده ممکن است علاوه بر آدرس، Destination Tag برای XRP یا Memo برای XLM درخواست کند. این شناسه برای همه انتقال‌ها لازم نیست؛ به دستور مقصد وابسته است.
واریزی که به آدرس درست ولی بدون شناسه موردنیاز رسیده ممکن است در شبکه ثبت شده باشد، اما در حساب کاربری مقصد شناسایی نشود. بازیابی آن وابسته به سیاست و همکاری سرویس دریافت‌کننده است و تضمینی ندارد. در چنین وضعیتی، هش تراکنش و مدارک واریز را نگهداری کنید.
هیچ انتخابی را نمی‌توان فقط با سریع‌تر بودن شبکه یا پایین‌تر بودن کارمزد تعیین کرد. برای ارزیابی XRP و XLM، بهتر است پرسش‌های مشخصی مطرح شود: چه میزان استفاده واقعی از شبکه وجود دارد؟ کدام خدمات واقعاً به توکن بومی تقاضا ایجاد می‌کنند؟ موجودی در گردش و برنامه توزیع چگونه تغییر می‌کند؟ نقدشوندگی و عمق بازار چقدر است؟ کدام ریسک‌های حقوقی، امنیتی و عملیاتی باقی مانده‌اند؟
در مورد XRP، نباید نتیجه پرونده قضایی ایالات متحده را به معنی مصونیت کامل از مقررات در تمام کشورها تلقی کرد. در ۷ اوت ۲۰۲۵ درخواست‌های تجدیدنظر SEC و Ripple کنار گذاشته شد، اما حکم نهایی دادگاه درباره فروش‌های نهادی و جریمه همچنان باقی ماند. این وضعیت را نباید ساده‌سازی کرد و به عبارت «ریپل در دادگاه کاملاً پیروز شد» تقلیل داد.
برای هر دو دارایی، وابستگی دسترسی کاربران ایرانی به قوانین و سیاست خدمات‌دهنده، احتمال مسدودشدن سرویس، نقدشوندگی و هزینه تبدیل به ریال نیز باید جداگانه بررسی شود. هیچ داده یا نتیجه‌ای در این مقاله توصیه شخصی خرید یا فروش نیست.
برای مشاهده نرخ و شرایط قیمت ریپل به صفحه اختصاصی آن مراجعه کنید و اگر هدف شما بررسی امکان معامله است، مسیر خرید ریپل را جداگانه ببینید. برای XLM، صفحه رسمی بازار استلار اطلاعات خرید و قیمت را در یک مقصد نمایش می‌دهد. این‌ها صفحات تراکنشی‌اند؛ مقایسه فناوری و ریسک‌ها موضوع مقاله حاضر است.
برای آشنایی با مراحل کلی، راهنمای خرید ارز دیجیتال و برای سنجش نرخ بازار، فهرست قیمت ارزهای دیجیتال در دسترس است. همچنین از صفحه اصلی ایران اکسچنج می‌توانید به مسیرهای عمومی سایت دسترسی داشته باشید. شرایط عملی هر خدمات‌دهنده را پیش از واریز بررسی کنید.
XRPL و Stellar از نظر سرعت و هزینه پایه به هم نزدیک‌اند، ولی بر پایه دو معماری اجماع مستقل کار می‌کنند. XRPL در انتقال ارزش و مجموعه ابزارهای پرداخت خود مزیت‌هایی دارد و Stellar در دارایی‌های صادرشده، پرداخت‌های مسیرمند و برنامه‌های مبتنی بر قرارداد هوشمند امکانات قابل‌توجهی عرضه می‌کند. برای تصمیم عملی، ابتدا نوع پرداخت یا دارایی، اعتبار سرویس مقصد، هزینه نهایی و نیاز به Tag یا Memo را روشن کنید؛ برای تصمیم سرمایه‌گذاری نیز ارزیابی اقتصاد توکن و ریسک نقدشوندگی را از ویژگی‌های فنی شبکه جدا نگه دارید.
سلب مسئولیت: این مقاله صرفاً برای آموزش و اطلاع‌رسانی تهیه شده و توصیه خرید، فروش یا سرمایه‌گذاری نیست. رمزارزها نوسان و ریسک دارند؛ قوانین، شرایط بازار و پارامترهای شبکه ممکن است تغییر کنند.
خیر. XRP روی XRP Ledger و XLM روی Stellar دارایی بومی است. کدها، الگوریتم اجماع، آدرس‌ها و قوانین تراکنش یکسان نیستند. ارسال مستقیم روی شبکه اشتباه می‌تواند به از دست رفتن دسترسی به دارایی منجر شود.
هر دو شبکه نهایی‌شدن در حد چند ثانیه دارند. در عمل، تفاوت محسوس زمان برداشت به سیاست سرویس مبدأ، تأیید مقصد و شلوغی شبکه وابسته است. مقایسه یک عدد ثابت، تصویر کاملی از تجربه انتقال نمی‌دهد.
خیر. هر دو کارمزد شبکه دارند، هرچند در حالت پایه بسیار کم است. هزینه برداشت یا تبدیل ارائه‌دهنده خدمات نیز ممکن است جدا باشد.
پاسخ معتبر مستلزم بررسی ترکیب اعتبارسنج‌ها، شبکه اعتماد و الگوی تصمیم‌گیری روز است. نام نهاد توسعه‌دهنده یا تعداد کلی سرورها برای صدور حکم قطعی کافی نیست.
خیر. هیچ‌کدام به‌صرف نگهداری توکن بومی پاداش استخراج تضمینی ندارند؛ همچنین استلار مکانیزم تورم سالانه قدیمی را متوقف کرده است. هر محصول سوددهیِ ثالث ریسک و قرارداد خودش را دارد.
